De plattegrond is vervaardigd door de cartograaf\u00a0Jan Jansz Stampioen de Oude, niet te verwarren met zijn zoon Jan Stampioen Jr. de wiskundige die in 1653 overleed.<\/p>\n
Deze plassen, die lagen onder de gemeenten of ambachten Nieuwerkerk aan den IJssel, Zevenhuizen, Capelle aan den IJssel, Kralingen en Hillegersberg, werden vroeger door wegen verdeeld in ongeveer vijftien afzonderlijke kommen, welke kommen nog duidelijk zijn te onderscheiden op de kaart van Stampioen uit 1653.<\/p><\/blockquote>\n
Onder Nieuwerkerk aan den IJssel lagen behalve een gedeelte van de Wollefoppenplas drie kommen, n.l. de Achter-Esse of Vink, de Voor-Esse en de Blaardorpscheplas. Deze drie plassen besloegen een gezamenlijke oppervlakte van ruim 410 ha. Onder Zevenhuizen lag het grootste deel van de Wollefoppenplas. Deze plas was bijna 490 ha groot en lag voor de rest ook onder Nieuwerkerk aan den IJssel, Capelle aan den IJssel en Hillegersberg. De grensscheidingen tussen die vier ambachten verenigden zich ongeveer in het midden van de plas, waar het Schollevaarseiland lag.<\/p>\n
Onder Capelle aan den IJssel lagen de plassen Hoogdorp, Middelmolen en Keten, met een gezamenlijke oppervlakte van ongeveer 450ha. De bemaling gebeurde door vier schepradmolens op den IJssel.\u00a0 De plassen onder Kralingen bestonden uit vier kommen, n.l. de Zuidplas, de Middenplas, de nog bestaande Noordplas en de Achterplas. Deze Kralingse plassen hadden een gezamenlijke oppervlakte van ruim 575 ha
\nen werden bemalen door drie molens.<\/p>\n
Onder Hillegersberg lagen vier plassen: Ommoorden, Achter- of Klein Ommoorden, Bospolder en Spiegelnisse met Achter Rubroek. De drie eerstgenoemde plassen waren bijna 820 ha groot. De bemaling\u00a0 geschiedde door twee molens op de Rotte. Ommoorden en Bospolder vormden samen het deel Rotteban van het ambacht Hillegersberg en Rotteban.<\/p>\n
Historische Commissie \u201cDe Ommoordse Polder\u201d – Cie. Droogmaking Kleine Plassen Schieland<\/h1>\n
2 of 4<\/p>\n
De plas Spiegelnis besloeg een oppervlakte van ongeveer 185 ha. Hij bestond uit het eigenlijke Spiegelnisse
\nof Kleinpolder en Achter Rubroek. Deze plas was de meest Westelijke en tegelijk de laagste van alle
\ngenoemde plassen. De bemaling gebeurde door een molen op de Rotte. De inlijving van Achter-Rubroek bij
\nSpiegelnisse had plaats bij de aanleg van de Hoge Boezem van de Rotte.
\nVoor de droogmaking van de Zuidplas, die in 1840 werd voltooid, is het niet bekend dat er enig plan heeft
\nbestaan om de bovengenoemde plassen, bekend onder de naam “kleine plassen in Schieland”, droog te
\nmaken.
\nToen echter de Zuidplas met succes was drooggemaakt, zag men in, dat dit misschien ook zou kunnen
\ngebeuren met de ten Westen daaraan grenzende Kleine Plassen.
\nONTWERPPLANNEN EN BEGROTINGEN
\nIn 1843 werd de Fabriek-Landmeter van Schieland, J.A. Scholten Hzn., door Dijkgraaf en Hoogheemraden
\nvan Schieland opgedragen, een plan tot droogmaking van de plassen op te maken. Het ontwerp van Scholten
\nomvatte alle genoemde plassen behalve Spiegelnisse en de Kralingse Noordplas en bestreek een oppervlakte
\nvan 2663 ha. De hogere besturen hadden echter bezwaren tegen dit ontwerp en de zaak bleef rusten tot 1850.
\nIn dat jaar werd door Jhr.mr. W.Th. Gevers Deynoot en J. Cudorp Kortebrant aan de Regering een nieuw
\nvoorstel gedaan, dat inhield de bedijking en droogmaking van de plassen onder Hillegersberg en Kralingen
\nter grootte van 1386 ha, weer met uitsluiting van Spiegelnisse en de Noordplas. Ook dit plan stuitte op
\nbezwaren, zodat de zaak voor nader onderzoek in handen werd gesteld van een Commissie, die bestond uit de
\nDijkgraaf en de Fabriek-Landmeter van Schieland, twee ingenieurs van de Waterstaat en een lid van
\nGedeputeerde Staten van Zuid-Holland als voorzitter. Het door die Commissie in november 1851 uitgebracht
\nrapport beoordeelde het aangeboden ontwerp over het algemeen niet ongunstig. Bij K.B. van 1 juni 1852 no.
\n68 werd voor het uitvoeren van het ontwerp concessie verleend, maar men begon niet aan de uitvoering
\nomdat o.a. Kralingen bezwaren had. Het plan werd nu gewijzigd en werd weer onderworpen aan het oordeel
\nvan een bij K.B. van 13 januari 1856 no. 64 benoemde Commissie, die dit gewijzigde plan goedkeurde.
\nOmdat de combinatie, die de concessie in handen had in 1857 verklaarde er vanaf te zien, bleef de uitvoering
\nechter opnieuw achterwege.
\nNu besloot de Regering zelf een ontwerp tot droogmaking van alle plassen tussen Rotterdam en Gouda te
\nlaten maken. De opdracht hiertoe kreeg de ingenieur van de Waterstaat N.T. Micha\u00eblis. Deze diende een
\nontwerp in, maar de Hoofd-Ingenieur van de Waterstaat in Zuid-Holland, Beijerinck, kon zich met een paar
\nhoofdpunten van dit ontwerp niet verenigen. Beijerinck werd daarop zelf belast met het samenstellen van een
\nherzien plan, waaraan hij in november 1859 voldeed. Dit plan begreep de Spiegelnisserplas binnen de
\nbedijking, maar sloot daarvan uit de Kralingse Noordplas en een gedeelte van de Ommoordse plas
\naansluitende aan het Nessepoldertje en gelegen langs de Rottekade. De droogmaking zou een oppervlakte
\nomvatten van 2660 ha. Men schatte het tekort op de onderneming of f 517.700,–, waarin zou moeten worden
\nvoorzien door Rijks- en provinciale bijdragen.
\nZowel de Regering als het provinciaal bestuur bleken in beginsel bereid de zaak financieel te steunen, maar
\naanvankelijk wilde geen van beiden zich met de uitvoering belasten. Inmiddels had Schieland bedenkingen
\ngemaakt tegen het plan van Beijerinck. Een en ander gaf aanleiding tot een conferentie tussen
\ngecommitteerden uit Gedeputeerde Staten en uit het College van Dijkgraaf en Hoogheemraden van
\nHistorische Commissie \u201cDe Ommoordse Polder\u201d – Cie. Droogmaking Kleine Plassen Schieland
\n3 of 4<\/p>\n
Schieland. Deze conferentie had tot gevolg dat Gedeputeerde Staten Dijkgraaf en Hoogheemraden
\nuitnodigden om aan de Verenigde Vergadering voor te stellen het werk van de droogmaking te laten
\nuitvoeren voor rekening van Schieland, tegen toekenning van een bijdrage van Rijk en Provincie ten bedrage
\nvan f 517.700,–. De Verenigde Vergadering nam dit voorstel niet aan. Toen bleek, dat noch het Rijk, noch de
\nProvincie, noch Schieland als ondernemer van de droogmaking wilde optreden, stelde de Koning op voorstel
\nvan Provinciale Staten weer een Commissie in om het plan van Beijerinck nader te onderzoeken en met name
\nover de financi\u00eble kant van de zaak rapport uit te brengen. Dit rapport, dat 4 februari 1863 werd uitgebracht,
\nbeval de uitvoering van het plan Beijerinck aan.
\nIn de droogmaking zouden worden opgenomen de plassen van Nieuwerkerk aan den IJssel, Capelle aan den
\nIJssel, Kralingen (behalve de Noordplas), Spiegelnisse, Wollefoppen, Bospolder en Ommoorden, met
\ninbegrip van het hogere gedeelte langs de Rotte.
\nHet tekort werd nu geschat op f 491.687,–. Voorgesteld werd, dat het Rijk en de Provincie
\ngemeenschappelijk en elk voor de helft de onderneming op zich zouden nemen. Inderdaad gebeurde dit: op
\nde Staatsbegroting voor 1864 werd voor het eerste jaar als aandeel van het Rijk in de droogmaking een som
\nvan f 288.000,– uitgetrokken, terwijl Provinciale Staten de 24e juli 1863 besloten tot het aangaan van een
\nlening van f 1.000.000,– tot bestrijding van de droogmakingskosten voor zoveel het aandeel van de
\nProvincie betrof. Instelling van de commissie.<\/p>\n
INSTELLING VAN DE COMMISSIE<\/h1>\n
Bij K.B. van 25 april 1864 no. 43 werd nu ingesteld een Commissie van beheer en toezicht over de
\ndroogmaking der kleine plassen in Schieland beoosten Rotterdam, waartoe benoemd werden: als voorzitter
\nMr. R.J.C. Metelerkamp, lid van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland, als leden Mr. J.A. Vaillant,
\nDijkgraaf van Schieland, J. Brost Azn., Hoogheemraad van Schieland en J.A. Beijerinck, Hoofd-Ingenieur
\nvan de Waterstaat in Zuid-Holland. Tot secretaris werd benoemd A. van de Velde Azn., terwijl Jhr. W.J.
\nBacker bij de droogmaking als Eerstaanwezend Ingenieur fungeerde.
\nOndertussen waren de plassen en hogere gronden die binnen de droogmaking zouden worden getrokken en
\ndie nu deel uitmaken van de polder Prins Alexander binnen de grenzen gebracht van inmiddels
\ngereglementeerde polders.
\nGeheel binnen de grenzen van de tegenwoordige polder Prins Alexander lagen: de polder Wollefoppen onder
\nHillegersberg, Zevenhuizen, Nieuwerkerk aan den IJssel en Capelle aan den IJssel; de polder Ommoorden en
\nBospolder onder Hillegersberg, Kralingen en Capelle aan den IJssel; en de Nessepolder onder Zevenhuizen
\nen Hillegersberg. Gedeeltelijk binnen de grenzen van de tegenwoordige polder Prins Alexander lagen: de
\nEsse-Gansdorp- en Blaardorpsche polder onder Nieuwerkerk aan den IJssel; de Gecombineerde Polders in
\nCapelle aan den IJssel; de polder Kralingen onder Kralingen; en de polder Rubroek en Spiegelnisse onder
\nRotterdam.<\/p>\n
ONTEIGENING PERCELEN
\nBij de wet van 22 december 1865 werd de noodzakelijkheid verklaard van onteigening ten
\nalgemenen nutte van de in het droogmakingsplan begrepen percelen. De eindaanwijzing van de te onteigenen
\npercelen vond plaats bij K.B. van 26 maart 1866. Van de 322 eigenaren gingen 317 over tot minnelijke
\nschikking, terwijl van de 5431 te onteigenen percelen slechts zeer weinigen langs de wettelijke weg moesten
\nworden onteigend. Nadat definitief was besloten tot opneming in het droogmakingsplan van het boven
\nHistorische Commissie \u201cDe Ommoordse Polder\u201d – Cie. Droogmaking Kleine Plassen Schieland
\n4 of 4<\/p>\n
genoemde hoge gedeelte van Ommoorden, ruim 130 ha groot, werden ook de gronden, behorend tot dit
\ngedeelte, van hun twintig eigenaren aangekocht.
\nDe droog te maken plassen besloegen een gezamenlijke oppervlakte van ruim 2700 ha.
\nZij zouden geheel omgeven worden door een ringdijk. In 1871 kon worden begonnen met het graven van de
\nhoofd- en lengtetochten in de droogmakerij. De 27e mei van dat jaar vond de eerste verhuring van
\ndrooggelegde gronden plaats.<\/p>\n
Inmiddels was tussen de Staat der Nederlanden en de Provincie Zuid-Holland als ondernemers van de
\ndroogmakerij ener- en het Hoogheemraadschap van Schieland anderzijds een conflict ontstaan over de
\nheffing van het Hogeboezemgeld van de ingedijkte gronden en wateren, vroeger op de Rotte uitslaande. Na
\nveel onderhandelen eindigde dit conflict in 1871 met de betaling door de ondernemers aan het
\nHoogheemraadschap van een afkoopsom ineens van f 2.400,–. In de vergadering van Provinciale Staten in
\nde zomer van 1873 boden Gedeputeerde Staten een ontwerp-reglement voor de nieuw gevormde polder aan,
\nmaar pas in de daaropvolgende herfstvergadering werd dit reglement vastgesteld. De Koning had er reeds bij
\nkabinet-schrijven van 31 mei 1873 in toegestemd, dat aan de nieuwe polder de naam zou worden gegeven:
\n“Polder Prins Alexander”.<\/p>\n
De verkoping van de drooggemaakte gronden vond plaats in vijf verkopingen tussen 17 april 1874 en 28
\nmaart 1875. Het tekort op de onderneming bedroeg f 452.157,41, dus bijna f 40.000,– minder dan was
\ngeraamd.<\/p>\n
OPHEFFING VAN DE COMMISSIE
\nDe Staatscommissie kon 1 november 1875 het beheer over de droogmaking overdragen aan het inmiddels
\ngekozen polderbestuur. Bij K.B. van 15 december d.a.v. werd de genoemde Commissie met ingang van 1
\njanuari 1876 ontbonden.<\/p>\n
Litteratuur
\n\u2022 Jhr. L.F. Teixeira de Mattos: De waterkeeringen, waterschappen en polders van ZuidHolland.<\/p>\n
<\/p>\n
Bronnen: Historische Commissie \u201cDe Ommoordse Polder\u201d – Cie. Droogmaking Kleine Plassen Schieland
\n1 of 4
\nDe Commissie van beheer en toezicht over de droogmaking der
\nkleine plassen in Schieland beoosten Rotterdam
\nHistorische Commissie \u201cDe Ommoordse Polder\u201d
\nV1.0 03-08-2017
\nAuteur: P. Ernsting
\nNationaal Archief, Den Haag 1958
\nNL-HaNA_3.02.29.02.ead
\nEERSTE HELFT 19E EEUW<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hoe ging de drooglegging van de “Ommoorden” en omgeving in zijn werk?\u00a0 In de…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3438,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[17,31,1],"tags":[542,386,541,3],"class_list":["post-3434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ommoord-nieuws-prinsalexanderinfo","category-prinsalexander-info","category-redactie-prinsalexanderinfo","tag-drooglegging","tag-geschiedenis","tag-polder","tag-prins-alexander"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3434"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3434\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"Hoekwater](\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/1\/1d\/Hoekwater_polderkaart_-_Prins_Alexanderpolder.PNG\")
<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/prinsalexander.info\/nieuws\/rotterdam\/prinsalexander\/wp-content\/uploads\/2011\/05\/hoogheemraadschap-schieland-1654-750x633.jpg\")
<\/p>\n